DOO > Informatie voor medewerkers FBIW > Vakoverschrijdend > Competenties in het onderwijs

Competenties in het onderwijs

Informatie-, communicatie- en presentatievaardigheden

 

Omwille van een aantal maatschappelijke evoluties en veranderingen is er een duidelijke vraag naar nieuwe competenties en deze vraag wordt vertaald in een groeiende nadruk op competenties in het onderwijs. Onder een competentie verstaat men een geïntegreerd geheel van kennis (heeft te maken met weten), vaardigheden (heeft te maken met kunnen) en attitudes (heeft te maken met willen). Bij de hervorming van de bacheloropleiding werd naast de klassieke hoorcolleges met examen (kennisgericht) een aantal vakken opgenomen waarin men streeft naar de integratie van een aantal vaardigheden en attitudes. Voorbeelden hiervan zijn 'Begeleid integrerend groepswerk', Projectwerken, Geïntegreerde Projectwerken, Stages, Seminaries...

In het kader van een OOF-project (2005-2006) "Doorgroei naar competenties in practica" waarvan DOO co-promotor was, werd een boek uitgegeven: Ellen Danckaert, Competenties in praktijk gezet, Wolters Plantyn, 2008. ISBN 978-90-301-9344-9. Dit boek vormt voor DOO een basis om de beoogde competenties te integreren in de practica en oefeningen.

 

Informatievaardigheden

Informatie verwerven en verwerken vormen belangrijke categorieën van generieke doelen die in de loop van de bacheloropleiding moeten verworven worden. Het gaat hier om een competentie omdat je hiervoor over de nodige kennis, kunde en attitude moet beschikken. Je kan dit definiëren als het zoeken van de nodige informatie (via een gepaste zoekstrategie en in relevante informatiebronnen), in combinatie met het inschatten van de waarde en een zinvolle verwerking ervan.

In het kader van een OOI-project (2006-2007) "De millenniumstudent: een uitdaging voor de Campusbibliotheek Arenberg" waarvan DOO co-promotor was, werd een online tutorial gemaakt. Deze kan gebruikt worden om de stand van zaken betreffende informatievaardigheden bij studenten te evalueren, om algemene informatievaardigheden aan te leren en om specifieke informatievaardigheden aan te leren via modelopdrachten. Deze online tutorial wordt gebruikt in het kader van het projectwerk van de bachelorsopleiding.

 

Presentatievaardigheden

Presenteren

Tijdens de opleiding zal men ongetwijfeld ook een paper of de masterproef moeten presenteren of een lezing over het werk voor vakgenoten moeten verzorgen. Toch wel spannend, zeker als men weinig ervaring heeft. Hoe begint men nu aan een presentatie? Waarmee wordt er succes geboekt? Of een presentatie slaagt, hangt niet alleen af van de inhoud van het betoog maar ook van de manier waarop men de boodschap overbrengt. DOO heeft een antal tips voor een presentatie samengebundeld in een pdf-document en een PowerPoint-presentatie.

Om tegemoet te komen aan de kritiek dat de afgestudeerden van de KU Leuven wel over een goede kennis beschikken, maar dat ze slecht scoren wat betreft mondelinge vaardigheden, hebben Lieve De Wachter en Joeri Wielandts van het Instituut Levende Talen een online module "Leren presenteren" ontwikkeld (het is nodig om eerst in te loggen in de KU Leuven-website en dan de url https://www.kuleuven.be/ilt/lerenpresenteren/index2.php te kopiëren naar de adresbalk). Deze module bevat korte stukjes theorie en veel voorbeelden en oefeningen die kunnen helpen om beter voorbereid het publiek te boeien tijdens de presentatie.

Onderstaande links kunnen nuttig zijn bij de voorbereiding van een presentatie:

http://www.ondernemeneninternet.nl/geven-van-een-presentatie.html
http://www.speechtips.com/
http://www.leren.nl/
ttp://www.rug.nl/noordster/mondelingevaardigheden/voorstudenten/index

 

Een PowerPoint-presentatie maken

Een presentatie kan gegeven worden onder de vorm van een PowerPoint. Informatie voor het maken van een PowerPoint kan je vinden via onderstaande link:
http://office.microsoft.com/nl-nl/powerpoint/CH100668261043.aspx

Een PowerPoint-presentatie geven is altijd een zenuwenklus. Om meer te weten over wat er mis kan gaan en hoe je dat kan voorkomen, kan je surfen naar:
http://www.zibb.nl/10177142/Bedrijfsvoering/Management/Management-artikel/Tien-PowerPoint-flaters.htm

 

Een poster maken

Informatie over technieken en programma's voor het maken van een poster vind je in de PowerPoint-presentatie van Frank Van Puyvelde van de dienst ICTS voor onderzoek.
Via onderstaande link vind je ook informatie over het gebruik van de Ludit-plotter voor het afdrukken van posters:
http://ludit.kuleuven.be/computer/plotter/ppt_5500.html

 

Groepswerk

Vergadertechnieken

Het aantal werkvormen waar gebruik gemaakt wordt van groepswerk is aanzienlijk toegenomen in de bacheloropleiding. Om te komen tot een efficiënt proces en een goed eindproduct is het nodig dat er regelmatig vergaderd wordt om goede en eenduidige afspraken te maken. Voor de kwaliteit van de vergadering is het nuttig dat één van de deelnemers belast is met het 'regelen van het verkeer' in de vergadering (voorzitter) en iemand met het maken van een verslag (secretaris) zodat de andere deelnemers efficiënt kunnen meewerken.

Nuttige tips om een vergadering voor te bereiden en te leiden zijn te vinden in onderstaande links:
http://vdab.be/hraanbod/communiceren/vergaderen.shtml
http://www.utwente.nl/vop/nieuwsbrief%2012/vergaderwetenswaardigheden.doc/

 

Toledo+

Voor groepswerk is het nuttig om gebruik te maken van groepspagina's in Toledo. Wat betreft het uitwisselen van informatie kan je daar een discussieforum aanleggen, e-mailen en documenten posten.

Toledo+ is een extensie van Toledo die zich toespitst op het beheren en delen van documenten en biedt meer mogelijkheden dan de groepspagina. Je kan hier bijvoorbeeld extra folders creëren. Wens je gebruik te maken van groepspagina's in Toledo+, dan moet dit aangevraagd worden via de facultaire Toledo-beheerders (Christine Peeters of Isabelle Blanckaert).

 

Peer assessment

Peer assessment (zelfevaluatie) is een manier van evalueren waarbij studenten elkaar beoordelen. Vooral voor groepswerk of seminaries is het vaak nuttig en interessant om studenten zelf hun mening te laten geven over hun groepsgenoten voor een aantal vooraf vastgelegde criteria. Deze peer assessment kan dan gebruikt worden voor het aanpassen van de groepsscore of  eindquotatie.
In de literatuur vindt men verschillende methoden voor peer assessment. Enkele courante voorbeelden:

  • Peer assessment factor: de docent geeft een cijfer voor het werk dat door de groep werd uitgevoerd. Deze groepsscore wordt dan aangepast op basis van de peer assessment zodat rekening wordt gehouden met de zelfevaluatie en dus de inbreng van elke student tot het resultaat van het groepswerk. De eindscore voor een student binnen een groep = groepscijfer x peer assessment factor. De peer assessment factor wordt bekomen op basis van de de beoordeling van de bijdrage van elke individuele student door de andere studenten.
  • Product en proces apart evalueren: bij deze methode wordt het product beoordeeld door de docent/expert en het proces door middel van een peer assessment.

In samenwerking met  DUO en enkele onderwijsondersteuners, o.a. deze van DOO, werd een online programma ontwikkeld waarbij de studenten elkaar kunnen evalueren. In deze toepassing kan de docent een peer assessment aanmaken en zelf aangeven op welke criteria de studenten moeten scoren, welke schaal gebruikt wordt, wie wie evalueert… en kan hij ruimte geven voor extra commentaar. De resultaten worden verzameld in een Excel-bestand.

Deze tool, die ook wel GPS-tool wordt genoemd (verwijst naar group, peer and self assessment) werd geïntegreerd in Toledo.  Activeer de edit mode van het betreffende inhoudsgebied  en ga naar meer. Daar klik je vervolgens op toevoegen groep, peer and self assessment-toledo.

Het is zeer belangrijk dat de studenten tijdig en zeer volledig worden geïnformeerd over de hele procedure en de impact van peer assessment.

Voor meer info en ondersteuning contacteer Christine Peeters.

 

Wetenschappelijk schrijven en presenteren: stijl, opbouw en specifieke richtlijnen

Tijdens de opleiding 'Bio-ingenieur' zijn er excursies, practica en seminaries en de student krijgt regelmatig de opdracht hierover een verslag of een paper te schrijven. Daarnaast is een belangrijk onderdeel in de opleiding het zelfstandige onderzoekswerk in het laatste jaar en het neerschrijven van de bekomen resultaten in een masterproef. Eén van de hoofddoelstellingen van het schrijven van verslagen, papers of masterproef is te leren rapporteren in het algemeen en een wetenschappelijke tekst te schrijven in het bijzonder. Alle afgestudeerde ingenieurs zullen immers, in welke werkomgeving ze ook terecht komen, regelmatig moeten rapporteren en/of publiceren.

Meer specifieke informatie naar inhoud en opbouw van een verslag, paper en masterproef wordt in aanvullende respectievelijke documenten aangeboden. Daarnaast wordt in een ander document (stijl) dieper ingegaan op welke schrijfstijl en vormgeving best gebruikt worden voor een wetenschappelijke tekst.

Al deze documenten kunnen een leidraad zijn voor zowel diegene die een verslag, paper of masterproef schrijft, als diegene die de opdracht hiervoor geeft.